به گزارش پایگاه خبری پارس نماد داده ها، زجهان امروز روزانه حدود ۱۰۰ تا ۱۰۵ میلیون بشکه نفت مصرف می‌کند. با آغاز درگیری‌ها در تنگه هرمز، دسترسی به حدود ۲۰ درصد از این میزان، یعنی نزدیک به ۲۰ میلیون بشکه در روز، با چالش جدی مواجه شد.

در همان روزهای نخست، برخی پیش‌بینی می‌کردند قیمت نفت تا ۲۰۰ دلار در هر بشکه افزایش پیدا کند؛ اتفاقی که در صورت تحقق، می‌توانست اقتصاد جهانی را به سمت رکودی عمیق سوق دهد. اما چنین سناریویی محقق نشد و قیمت نفت، پس از رسیدن مقطعی به محدوده ۱۵۰ دلار، دوباره به حوالی ۱۰۰ دلار بازگشت. یکی از مهم‌ترین دلایل این اتفاق، استفاده از ذخایر استراتژیک نفت بود. چین به‌عنوان دارنده یکی از بزرگ‌ترین ذخایر استراتژیک نفت جهان، بخشی از این ذخایر را وارد چرخه مصرف کرد و کشورهای اروپایی و آمریکا نیز اقدام مشابهی انجام دادند.

به این ترتیب، بخشی از نفتی که به دلیل اختلال در عبور از تنگه هرمز نمی‌توانست وارد بازار جهانی شود، از محل ذخایر استراتژیک تأمین شد. از سوی دیگر، چین با توجه به کاهش امنیت انرژی و وابستگی بالای اقتصاد خود به سوخت‌های فسیلی، طی سال‌های اخیر تلاش کرده ساختار مصرف انرژی خود را تغییر دهد.

توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، افزایش مصرف برق و استفاده بیشتر از زغال‌سنگ، بخشی از این تغییر مسیر بوده است. نتیجه این سیاست، کاهش نسبی وابستگی اقتصاد چین به نفت و در نتیجه کاهش فشار ناشی از اختلال در عرضه نفت بر اقتصاد این کشور بوده است. در منطقه نیز صادرکنندگان نفت تلاش کرده‌اند وابستگی خود به تنگه هرمز را کاهش دهند. امارات از مسیر بنادر فجیره و خورفکان برای انتقال نفت استفاده کرده و عربستان سعودی نیز ظرفیت خط لوله شرق به غرب خود را به کار گرفته است.

مجموعه این اقدامات باعث شده اختلال در تنگه هرمز، با وجود اهمیت بسیار بالای آن، به بحرانی به بزرگی آنچه در ابتدا تصور می‌شد تبدیل نشود. در شرایط عادی حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت در روز از تنگه هرمز عبور می‌کند، اما بر اساس آمارهای اخیر، این رقم به حدود ۱۳ میلیون بشکه رسیده است. بخشی از این محموله‌ها نیز از مسیر جنوبی و با اسکورت نیروی دریایی آمریکا عبور می‌کنند.

نکته مهم برای ایران اما این است که تقریباً هیچ سهمی از این حجم عبوری متعلق به نفت ایران نیست. در ابتدای مناقشات منطقه‌ای، حدود ۹۰ میلیون بشکه نفت ایران روی آب قرار داشت که عمدتاً مقصد آن چین بود. اکنون برآورد می‌شود حدود ۱۹ میلیون بشکه از این ذخیره باقی مانده باشد. با توجه به شرایط فعلی و محدودیت‌های ایجادشده در مسیر تنگه هرمز، انتقال نفت ایران با دشواری جدی مواجه شده است. این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که بخش قابل توجهی از درآمدهای صادراتی کشور به نفت و میعانات وابسته بوده است.

همزمان، تحولات بازار جهانی انرژی به افزایش نقش آمریکا در این بازار منجر شده است. کاهش عرضه برخی صادرکنندگان بزرگ و اختلال در تولید و صادرات انرژی روسیه، در کنار تحولات مربوط به ونزوئلا و عراق، موجب شده سهم آمریکا در تأمین انرژی بازارهای مختلف افزایش پیدا کند.

به این ترتیب، بحران تنگه هرمز تنها یک بحران مربوط به مسیر انتقال نفت نیست، بلکه در حال تغییر بخشی از آرایش بازار جهانی انرژی نیز هست. اما مسئله مهم‌تر برای ایران، پیامد داخلی این شرایط است. وقتی درآمدهای نفتی با محدودیت مواجه می‌شود، چاره‌ای جز توجه جدی‌تر به ظرفیت‌های داخلی اقتصاد وجود ندارد. اقتصاد مقاومتی، اگر قرار است معنای واقعی داشته باشد، باید به استفاده از ظرفیت‌های تولید داخلی، تقویت بخش خصوصی و افزایش توان اقتصاد برای عبور از شوک‌های خارجی منجر شود. با این حال، آمارهای اقتصادی تصویر نگران‌کننده‌ای ارائه می‌کنند.

بر اساس آمارهای منتشرشده، رشد اقتصادی کشور در بهار امسال نسبت به بهار سال گذشته منفی ۱۰.۱ درصد بوده و رشد بخش صنعت در همین دوره به منفی ۱۴.۷ درصد رسیده است. یکی از عوامل مهم این افت، مشکلات تأمین انرژی و محدودیت برق و گاز صنایع بوده است. در همین دوره یک‌ساله نیز حدود ۶۳۰ هزار نفر از شاغلان بخش صنعت کاسته شده‌اند. اگر سیاست‌های اقتصادی به گونه‌ای تنظیم نشود که جریان سرمایه از فعالیت‌های غیرمولد به سمت تولید و صنعت تغییر مسیر دهد، کوچک شدن بخش مولد اقتصاد ادامه خواهد داشت.

در این صورت، حتی اگر بحران‌های بیرونی مانند اختلال در تنگه هرمز نیز فروکش کند، اقتصاد ایران همچنان با مسئله‌ای عمیق‌تر مواجه خواهد بود: اقتصادی که ظرفیت تولید، اشتغال و سرمایه‌گذاری آن در حال تضعیف است.(صدای بورس)

انتهای پیام/ خبرنگار پایگاه خبری پارس نماد