به گزارش پایگاه خبری پارس نماد داده ها، زمانی که داده‌های رشد اقتصادی منتشر می‌شود و اقتصاددانان و کارشناسان تحلیل‌های خود را در رابطه با آن ارائه می‌دهند، عموما از سرمایه‌گذاری به عنوان مهم‌ترین متغیر یاد شده و به عبارتی موتور رشد اقتصاد معرفی می‌شود.

در اخبار و رسانه‌ها نیز دیده و شنیده می‌شود که اگر سرمایه‌گذاری نداشته باشیم، رشد اقتصادی کمتر می‌شود و در نتیجه رفاهمان نیز کاهش می‌یابد. با این‌حال یک موضوع در این بین نادیده گرفته می‌شود و مبهم باقی می‌ماند؛ اینکه سرمایه‌گذاری اصلا به چه معناست، محاسبه آن چگونه صورت می‌گیرد و اصلا از چه اجزایی تشکیل شده است. از آنجایی که در ماه‌ها و روزهای اخیر بارها پیش آمده که آمریکا و اسرائیل قصد دارند به زیرساخت‌های کشور حمله کرده و حتی پیش‌تر برخی از صنایع و کارخانه‌ها نیز با آسیب و خسارت شدید به علت حمله‌های نظامی مواجه شده‌اند، اهمیت موضوع سرمایه‌گذاری و انباشت سرمایه بسیار بیشتر از قبل است.

سرمایه‌ای که یک ثروت بین‌نسلی به حساب آمده و رفاه و آبادانی آینده ایران به آن وابسته است. از سمت دیگر به نظر می‌رسد که موضوع انباشت سرمایه و سرمایه‌گذاری بعد از وقوع جنگ در مجموعه دغدغه‌های سیاستگذاران وجود نداشته و صرفا بر روی بقا در شرایط موجود متمرکز شده‌اند. این‌ها درحالی است که بسیاری از اقتصاددانان باور دارند که راه نجات اقتصاد کشور از رهگذر پایان دائمی جنگ و شروع بازسازی و نهادسازی جهت رشد سرمایه‌گذاری و ثروت آفرینی میسر می‌شود. جنس متغیرهای سرمایه‌گذاری در گام اول بررسی باید جنس متغیر‌های مربوط به سرمایه‌گذاری را مشخص کرد.

سرمایه‌گذاری خود یک متغیر جریانی است که تحقق آن متغیر انباره سرمایه، چیزی که گاهی از آن به عنوان انباشت سرمایه یاد می‌‌شود، را در طول زمان تغییر می‌دهد. شاید سوال پیش بیاید که منظور از متغیر جریانی و انباره‌ای چیست؟ در اینجا باید گفت که متغیر جریانی، متغیری است که تعریف و توصیف آن نیاز به بعد زمان داشته و در یک فاصله زمانی معین تعریف می‌شود. به‌طور مثال حقوق و دستمزد افراد متغیری جریانی است که بدون ذکر زمان آن، اینکه روزانه، ماهانه یا سالانه است، بی معنا می‌شود. در طرف دیگر متغیر انباره‌ای، متغیری است که تعریف و توصیف آن نیازی به بعد زمان ندارد و در لحظه می‌توان آن را برآورد و گزارش کرد.

مثلا آبی که از شیر در سطل ریخته می‌شود یک جریان است و برحسب لیتر در ثانیه اندازه‌گیری می‌شود. اما اندازه آب سطل در لحظه قابل محاسبه است و نیازی به واحد زمان ندارد. بنابراین اینجاست که باید بین جریان سرمایه‌گذاری و انباره سرمایه‌گذاری تفاوت قائل شد. نحوه محاسبه جریان سرمایه‌گذاری بحث بعدی در مورد نحوه محاسبه اجزای سرمایه‌گذاری است. طبق استاندارد حساب‌های ملی که هم در ایران و هم در سایر نقاط جهان پذیرفته شده مخارج سرمایه‌گذاری در دو گروه طبقه‌بندی می‌شود که شامل سرمایه‌گذاری ثابت و سرمایه‌گذاری در موجودی انبار هستند. همچنین خود سرمایه‌گذاری ثابت نیز از دو جز سرمایه‌گذاری بنگاه‌ها در تجهیزات و ماشین‌آلات و سرمایه‌گذاری در ساختمان تشکیل شده است.

سرمایه‌گذاری در قالب تشکیل سرمایه ثابت ناخالص اندازه‌گیری می‌‌شود. برای محاسبه این متغیر ارزش فروش دارایی‌های ثابت توسط تولیدکننده یا واگذاری دارایی‌های ثابت را از ارزش خرید این دارایی در طول دوره حسابداری کم کرده و البته با افزایش ارزش برخی دارایی‌های غیرتولید شده مثل بهبود زمین جمع می‌کنیم. در رابطه با مورد آخر و درک بهتر می‌توان به بحث تجدید ارزیابی در محاسبات مربوط به ترازنامه بانک‌ها و شرکت‌ها اشاره کرد. پس تا اینجا متغیری به نام سرمایه‌گذاری تعریف شد که البته متغیری جریانی و وابسته به زمان است. راه رسیدن به انباشت سرمایه یا همان موجودی سرمایه چیست؟ پس از اینکه داده‌های جریان سرمایه‌گذاری برآورد و محاسبه شد، نوبت به اندازه‌گیری انباره سرمایه یا انباشت سرمایه می‌رسد.

اولین متغیر مربوط به انباشت سرمایه، موجودی سرمایه ناخالص نام دارد. طبق تعریف این متغیر موجودی دارایی‌هایی را اندازه‌گیری می‌کند که از سرمایه‌گذاری‌های گذشته باقی مانده‌اند و مجددا براساس قیمت‌های جاری و جدید در سال مورد نظر ارزش‌گذاری شده‌اند. به عبارتی موجودی سرمایه ناخالص، هزینه جایگزینی فعلی دارایی‌ها با قیمت‌های امروز را نشان می‌دهد. این موجودی ناخالص نامیده می‌شود، به این دلیل که فرسودگی دارایی‌‌ها را نادیده می‌گیرد و سرمایه‌گذاری‌های گذشته را گویی همچنان نو هستند در نظر می‌‌گیرد؛ بنابراین در محاسبه آن تنها خروج یا بازنشستگی دارایی‌ها لحاظ شده اما دارایی‌های مستهلک همچنان وجود دارند. اما این پایان مسیر محاسبات مربوط به انباشت سرمایه نیست. موجودی سرمایه خالص، ارزش واقعی سرمایه پس از در نظر گرفتن استهلاک را اندازه‌گیری می‌کند. برخلاف موجودی ناخالص، موجودی سرمایه خالص هم به جریان‌های انباشته سرمایه‌گذاری و هم به استهلاک و کاهش ارزش دارایی‌ها در طول زمان وابسته است. یک متغیر دیگر هم موجودی سرمایه مولد نام دارد که ظرفیت تولیدی باقی‌مانده موجودی سرمایه را نشان می‌دهد.

معرفی شاخص تشکیل سرمایه ثابت ناخالص مرکز آمار و بانک مرکزی سرمایه‌گذاری، جریان سرمایه در طول یک سال است که به انباره سرمایه موجود اضافه می‌‌شود؛ متغیری که از آن با عنوان تشکیل سرمایه ثابت ناخالص یاد شده و در گزارش‌های مربوط به رشد اقتصادی مرکز آمار و بانک مرکزی به‌طور متعدد از آن استفاده شده است. اما از آنجا که در طول سال استفاده از انباره سرمایه موجود (انباشت سرمایه) برای تولید کالا و خدمات موجب مستهلک شدن بخشی از آن می‌شود، قسمتی از سرمایه‌گذاری انجام‌شده جایگزین سرمایه مستهلک‌شده می‌شود و به انباره سرمایه اضافه نمی‌شود و تنها سرمایه‌گذاری خالص از سرمایه‌گذاری جایگزینی، به انباره سرمایه افزوده می‌شود.

بنابراین سرمایه‌گذاری خالص از کسر مقدار استهلاک از سرمایه‌گذاری ناخالص بدست می‌آید. یک مثال ساده شرکت حمل‌ونقل کامیونی را در نظر بگیرید که در مدت 10 سال، 10 کامیون خریداری کرده است. در این بین یک کامیون اسقاط شده و 9 کامیون باقی‌مانده است. براین اساس موجودی سرمایه ناخالص ارزش 9 کامیون را طوری محاسبه می‌کند که انگار نو هستند و تازه خریداری شده‌اند.

در مقابل موجودی سرمایه خالص ارزش واقعی 9 کامیون را با توجه به عمر، کارکرد و در واقع استهلاک ‌آن‌ها محاسبه می‌کند. در نهایت نیز موجودی سرمایه مولد به جای ارزش پولی، توانایی واقعی 9 کامیون برای انجام کار را اندازه می‌گیرد.(اکوایران)

انتهای پیام/ خبرنگار پایگاه خبری پارس نماد